Wie de Standards of Care van de World Professional Association for Transgender Health (WPATH) opslaat als de medisch-wetenschappelijke autoriteit voor transgenderzorg, gaat voorbij aan een simpel feit: de mensen die deze richtlijn schreven, zijn vaak dezelfde mensen die er zelf klinisch naar werken — en er hun functie, hun onderzoeksbudget en hun kliniek aan ontlenen. Twee namen illustreren dat goed: voorzitter Asa Radix en penningmeester Stephen Rosenthal, de twee centrale figuren in het huidige WPATH-bestuur.

Asa Radix: van co-auteur naar voorzitter

Asa Radix is internist en epidemioloog, verbonden als Executive Vice President aan het Callen-Lorde Community Health Center in New York, met daarnaast leerstoelen aan de Mailman School of Public Health van Columbia University en de NYU Grossman School of Medicine. Radix bekleedt sinds 2023 het voorzitterschap van WPATH voor een termijn van twee jaar. Wat in de Nederlandse berichtgeving over WPATH zelden wordt genoemd: Radix was co-voorzitter van de werkgroep die de achtste versie van de Standards of Care (SOC8) schreef — de richtlijn waarover de Amerikaanse Federal Trade Commission inmiddels een rechtszaak voert wegens misleiding van ouders. Dezelfde persoon die meeschreef aan de tekst, staat nu aan het hoofd van de organisatie die deze tekst tegen kritiek verdedigt.

Radix heeft ruim twintig jaar klinische ervaring in de behandeling van transgender patiënten en draagt bij aan meerdere nationale en internationale richtlijnen op dit terrein. Dat maakt Radix onmiskenbaar deskundig — en tegelijk iemand met een direct belang bij het overeind houden van het behandelmodel waaraan die deskundigheid en reputatie zijn opgebouwd.

Stephen Rosenthal: penningmeester én klinisch directeur

Stephen Rosenthal is kinderendocrinoloog aan de University of California, San Francisco (UCSF), waar hij niet alleen hoogleraar pediatrie is, maar ook oprichter en medisch directeur van het UCSF Child and Adolescent Gender Center — een van de grootste Amerikaanse genderklinieken voor kinderen en jongeren. Binnen WPATH is Rosenthal penningmeester: hij beheert het geld van de organisatie die de richtlijn schrijft waarop zijn eigen kliniek haar behandelbeleid baseert.

Die dubbele pet is geen incident maar het patroon binnen WPATH. Rosenthal was eerder voorzitter van de Pediatric Endocrine Society en actief in meerdere commissies van de Endocrine Society — organisaties die op hun beurt weer naar WPATH's Standards of Care verwijzen als onderbouwing voor hun eigen adviezen. De cirkel sluit zich: dezelfde kleine groep clinici schrijft de richtlijn, past hem toe in de eigen kliniek, en becommentarieert hem vanuit zusterorganisaties die naar diezelfde richtlijn citeren.

Waarom dit meer is dan een bestuurlijk detail

Een richtlijnorganisatie die onafhankelijk zou moeten zijn van de praktijk die zij beoordeelt, wordt hier bestuurd door mensen die die praktijk zelf uitvoeren en er hun inkomen en instituut aan ontlenen. Toen WPATH zich in augustus 2026 in een Amerikaanse rechtszaak verdedigde met het argument dat de Standards of Care "slechts een mening" waren en geen bindende medische claim, viel dat samen met de vraag wie die mening eigenlijk had opgeschreven — en wie er financieel en professioneel bij gebaat is dat die mening als medische standaard blijft gelden. Voor Nederlandse genderteams die naar WPATH verwijzen in hun eigen protocollen, is dat een relevant gegeven: de bron van het gezag en de gebruikers van dat gezag zijn in belangrijke mate dezelfde mensen.