Eind juni 2026 herbevestigde de Gezondheidsraad zijn steun aan het Dutch Protocol: puberteitsremmers en hormonen voor genderdysfore kinderen blijven volgens het adviesorgaan verantwoord, want "niet-behandelen is geen neutrale optie." Een kritische analyse van onderzoeksjournalist Joseph Figliolia in het Amerikaanse City Journal zet grote vraagtekens bij de onafhankelijkheid van dat advies — en bij het patroon dat daaronder ligt. Het Dutch Protocol, eind jaren negentig in Nederland ontwikkeld, vormt wereldwijd de basis van de WPATH-richtlijnen voor jeugdgenderzorg.

Zes van de twaalf commissieleden behandelen zelf

Figliolia citeert hoogleraar Lodewijk Smeehuijzen, die erop wijst dat zes van de twaalf leden van de adviescommissie die het Gezondheidsraad-rapport opstelde zelf, direct of indirect, betrokken zijn bij het verstrekken van hormonale behandelingen aan genderdysfore minderjarigen. Volgens Smeehuijzen komt dat er in de praktijk op neer dat aan vakgenoten wordt gevraagd hun eigen werk te beoordelen — en dat van hun collega's en vrienden. Dat zou in strijd kunnen zijn met de eigen formele regels van de Gezondheidsraad over belangenverstrengeling.

Een claim die niet overeenkomt met de systematische reviews

De Gezondheidsraad stelt dat hormonale behandelingen "hun beoogde fysieke effect bereiken en de mentale gezondheid lijken te verbeteren." Systematische reviews uit binnen- en buitenland spreken die claim tegen, en datzelfde bewijs bracht Finland en Zweden er juist toe hun beleid terug te draaien richting terughoudendheid. In Nederland zelf riepen Kamerleden inmiddels op tot een onafhankelijke evaluatie van het advies — een roep die door dit soort onthullingen alleen aan kracht wint.

Nederland is geen uitzondering, maar de regel

Figliolia's centrale these is dat regulatory capture in de jeugdgenderzorg wereldwijd "de regel is, niet de uitzondering." Hij wijst op vergelijkbare patronen bij de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie en bij de Amerikaanse kinderartsenvereniging AAP, waar de omstreden beleidsverklaring werd opgesteld door kinderarts Jason Rafferty — eveneens iemand met een direct belang bij de uitkomst. Wie twijfelt aan de onafhankelijkheid van de Nederlandse bron, twijfelt daarmee ook aan de fundering van het hele internationale bouwwerk dat erop is gebaseerd.

Wat dit betekent voor het vertrouwen in het advies

Zolang dezelfde kleine groep clinici zowel de behandelingen uitvoert als het beleid daarover schrijft en beoordeelt, blijft de vraag onvermijdelijk: beoordeelt de Gezondheidsraad hier de wetenschap, of bevestigt hij vooral de eigen praktijk? Voor ouders, patiënten en Kamerleden die op dit advies moeten kunnen vertrouwen, is dat geen technisch detail maar de kern van de zaak — zeker nu het bewijs uit Scandinavië in een tegenovergestelde richting wijst.