Therapeut · klinische psychiatrie

Az Hakeem en de trans-taxonomie van een therapeut

Op het Battle of Ideas-festival 2024 in Londen presenteerde de Britse psychiater en psychotherapeut Az Hakeem zijn klinische indeling van mensen die zich als transgender identificeren. Hakeem werkt sinds de jaren negentig met genderdysfore patiënten en weigert het affirmatieve eenheidsmodel waarin elke patiënt dezelfde route doorloopt.

Geen uniforme patiënt, geen uniforme behandeling

Hakeem werkte jarenlang bij de Portman Clinic in Londen en behandelde daar honderden trans-identificerende patiënten in psychodynamische therapie. Zijn observatie: achter de noemer "transgender" gaat een waaier aan profielen schuil. Trauma, autisme, geïnternaliseerde homofobie, dissociatie, parafilie en cosmetische ontevredenheid lopen door elkaar. Toch krijgen patiënten in de WPATH-keten doorgaans dezelfde route: sociale transitie, hormonen, chirurgie. Hakeem noemt dat onverantwoord. Zonder differentiële diagnose ontstaat behandeling die geen rekening houdt met de werkelijke onderliggende problematiek.

Wat de affirmatieve aanpak mist

In zijn lezing wijst Hakeem op patiënten die na hormonen of chirurgie ontdekken dat hun pijn niet uit hun lichaam kwam maar uit onverwerkt trauma of dissociatie. Hij beschrijft jonge vrouwen met seksueel misbruikverleden die hun vrouwelijkheid afstoten, en autistische mannen voor wie de transgender-identiteit een rigide oplossing wordt voor sociale angst. Voor elke groep bestaat in de literatuur een passender behandelroute — talk-therapie, traumaverwerking, exposure — maar in het huidige zorgmodel worden die routes overgeslagen.

Waarom dit werk er toe doet

Hakeem is een van de weinige klinisch werkzame psychiaters die publiekelijk durft te benoemen wat collega's onderling al jaren bespreken. Zijn boek Trans (2018) en zijn lezingen vormen een kritisch tegengeluid binnen een vakgebied waarin afwijkende standpunten leiden tot loopbaanrisico. Voor patiënten die niet binnen het eenheidsmodel passen, is zijn benadering een levenslijn — voor clinici die overwegen om een meer onderzoekende therapie aan te bieden, een uitgewerkte methodologie.

Bron

Lezing op YouTube: "The Trans Taxonomy of a Therapist" — Dr Az Hakeem, Battle of Ideas 2024. Engelstalig.